Για την «πολλαπλή» προσπάθεια εξαπάτησης και παραπέρα προώθησης της κατηγοριοποίησης σχολείων και μαθητών πίσω από τη βιτρίνα του «πολλαπλού βιβλίου»

 

Για την «πολλαπλή» προσπάθεια εξαπάτησης και παραπέρα προώθησης της κατηγοριοποίησης σχολείων και μαθητών πίσω από τη βιτρίνα του «πολλαπλού βιβλίου».

Πριν λίγες ημέρες, το ΥΠΑΙΘΑ ανακοίνωσε και παρουσίασε ηλεκτρονικά στο Μητρώο Διδακτικών Βιβλίων τα 230 εγκεκριμένα νέα σχολικά εγχειρίδια, τα οποία σε κάποια γνωστικά αντικείμενα, είναι περισσότερα από ένα για κάθε μάθημα (το λεγόμενο  «πολλαπλό βιβλίο»). Θα ακολουθήσει νέα υπουργική απόφαση που θα καθορίζει τον τρόπο επιλογής των βιβλίων από τους εκπαιδευτικούς της κάθε ειδικότητας σε κάθε σχολείο. Το λεγόμενο «πολλαπλό βιβλίο» ανακοινώθηκε για το Δημοτικό, για τις τάξεις του Γυμνασίου και την Α’ Λυκείου, ενώ πήρε παράταση η προθεσμία συγγραφής για τη Β’ και τη Γ’ Λυκείου. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, τα νέα εγχειρίδια αναμένεται να διανεμηθούν στις σχολικές μονάδες κατά το σχολικό έτος 2027-2028. Να θυμίσουμε εδώ ότι το ΥΠΑΙΘΑ έχει προχωρήσει από το 2021 στην συγγραφή των νέων Αναλυτικών Προγραμμάτων, τα οποία συνάντησαν σφοδρή κριτική και αντιδράσεις. Εκπονήθηκαν, δε, χωρίς την παραμικρή διαβούλευση με τους εκπαιδευτικούς και τις επιστημονικές ενώσεις, με μεγάλη καθυστέρηση από τις αρχικές εξαγγελίας και τεράστιο κόστος – χρήμα που μοιράζεται σε ιδιώτες. 

Στην κυβερνητική επιχειρηματολογία, το «πολλαπλό βιβλίο» εμφανίζεται σαν λύση για τη «σταδιακή απομάκρυνση από την αποστήθιση», μέσα από περισσότερα του ενός βιβλία ανά γνωστικό αντικείμενο». Πού είναι το κακό να έχει ο εκπαιδευτικός και ο μαθητής «επιλογές» για να αξιοποιεί στη διδασκαλία; Θα αναρωτιόταν κάποιος καλοπροαίρετα; Είναι έτσι όμως τα πράγματα;

Το λεγόμενο «πολλαπλό βιβλίο» θεσμοθετήθηκε στο άρθρο 85 του, γνωστού πια σε όλους τους εκπαιδευτικούς, νόμου 4823/2021, του νόμου-τομής  στην προσπάθεια περαιτέρω εμπορευματοποίησης, κατηγοριοποίησης σχολείων, εκπαιδευτικών και μαθητών μέσω της λεγόμενης αξιολόγησης, που εδώ και 5 χρόνια ο κλάδος με την πάλη του έχει καταστήσει σε μεγάλο βαθμό ανενεργό εξαιτίας του αντιεκπαιδευτικού και αντιπαιδαγωγικού περιεχομένου του.

Η «πολλαπλότητα» επίσης, μάλλον κάπου χάθηκε στην πορεία...Γιατί όπως ομολόγησε πρόσφατα η υπουργός Παιδείας σε πολλά μαθήματα, οι επιλογές είναι ελάχιστες — και συχνά ανύπαρκτες. Πόσο μάλλον που υπάρχουν ακόμα μαθήματα (π.χ. Αγγλικά, ή δεύτερη ξένη γλώσσα τάξεων του Δημοτικού και του Γυμνασίου, Μουσική κ.ά.) για τα οποία δεν έχει εκδηλωθεί ενδιαφέρον από συγγραφικές ομάδες και δεν έχουν γραφτεί καν νέα βιβλία. Το «κερασάκι στην τούρτα», δε, είναι ότι ένα μεγάλο ποσοστό από τα βιβλία - διδακτικά πακέτα που έχουν γραφτεί και εγκριθεί, φέρουν τη «σφραγίδα» μεγάλου γνωστού ομίλου φροντιστηρίων και άλλων ιδιωτών! Όλη δηλαδή η πρεμούρα του ΥΠΑΙΘΑ για να δοθεί και η συγγραφή των σχολικών εγχειριδίων βορά στα κέρδη κάποιων ιδιωτικών συμφερόντων.

Αλλά ας πάμε και στην ουσία του θέματος «πολλαπλό βιβλίο»:

1)  Η ύπαρξη διαφορετικών βιβλίων, από τα οποία θα μπορούν να επιλέγουν ένα οι Σύλλογοι Διδασκόντων, δεν συνεπάγεται σε καμία περίπτωση το  «πολλαπλό βιβλίο», όπως ισχυρίζεται το ΥΠΑΙΘΑ. Το βιβλίο παραμένει ένα σε κάθε σχολείο και κάθε μαθητή/μαθήτρια. Αυτό που αλλάζει, είναι πως κάθε σχολείο, κάθε τάξη,  μπορεί να επιλέγει και διαφορετικό βιβλίο. Με άλλα λόγια, άλλο βιβλίο θα μπορεί να χρησιμοποιεί ένα σχολείο στην Εκάλη και άλλο βιβλίο ένα σχολείο στην Κρήτη. Άλλο βιβλίο να έχει ένα Πρότυπο και άλλο ένα «τυπικό» σχολείο.  Αν αυτό δεν λέγεται κατηγοριοποίηση των σχολείων, τότε πώς αλλιώς να ονομαστεί; Ο ίδιος ο Σύλλογος Διδασκόντων στην αρχή της χρονιάς θα καλείται να επιλέξει εγχειρίδιο ανάλογα με το «επίπεδο» των μαθητών/-τριών. Η ύπαρξη νέου, συμπληρωματικού, βοηθητικού (κατά κύριο λόγο ψηφιακού) εκπαιδευτικού υλικού δεν αποτελεί σε καμία περίπτωση  «πολλαπλό βιβλίο», ούτε κάποια πρωτοτυπία. Οι εκπαιδευτικοί, έτσι και αλλιώς, χρησιμοποιούμε στη δουλειά μας συμπληρωματικά και διάφορες σημειώσεις, άλλα εγχειρίδια κλπ, λόγω και των ξεπερασμένων σχολικών βιβλίων. Φυσικά, η δημιουργία νέου, βοηθητικού υλικού είναι αναγκαία και απαραίτητη, δεν έχει όμως σχέση με τις επικίνδυνες στοχεύσεις του ΥΠΑΙΘΑ για το λεγόμενο  «πολλαπλό βιβλίο». Είναι τελείως διαφορετικό πράγμα.

2)  Στην ουσία αυτό που θα γίνει είναι η δημιουργία πολλών κατηγοριών διδακτικών βιβλίων, για κάθε τύπο και προφίλ σχολείου, ανάλογα τελικά με το κοινωνικό-οικονομικό υπόβαθρο των μαθητών του κάθε σχολείου, που εξαρτάται φυσικά και από την περιοχή που εδρεύει το σχολείο. Ουσιαστικά λοιπόν οι εκπαιδευτικοί και οι σύλλογοι διδασκόντων θα κληθούν να κατατάξουν οι ίδιοι τους μαθητές τους.

3)  Το ΥΠΑΙΘΑ ισχυρίζεται ότι όλα τα βιβλία πληρούν ένα ελάχιστο απαιτούμενο επίπεδο ποιότητας. Αυτό όμως δεν απαγορεύει τη δυνατότητα ενός εκδοτικού οίκου και μίας συγγραφικής ομάδας να δημιουργήσει βιβλία μεγαλύτερης δυσκολίας και απαιτητικότητας, υψηλότερης. Και αυτό ήδη αποτυπώνεται με μια πρώτη μελέτη των εγχειριδίων που ανακοινώθηκαν.

4)  Αντικειμενικά, και μέσα από την επιλογή βιβλίου γίνεται ένα ακόμα βήμα στη διάσπαση του ενιαίου χαρακτήρα της εκπαίδευσης, στη δημιουργία σχολείων πολλών ταχυτήτων, όπως άλλωστε έχει διακηρύξει σαν στόχο η κυβέρνηση ( «πολυτυπία»), η Ε.Ε., ο ΟΟΣΑ. Τα  «καλά» σχολεία, θα μπορούν σε μια πορεία να επιλέγουν, εκτός από πελάτες-μαθητές (βλέπε σχέδια για ελεύθερη επιλογή σχολείου) και τα βιβλία πιο υψηλών απαιτήσεων και δυσκολίας. Τα άλλα, αυτά που θα περιέχουν πιο στοιχειώδεις γνώσεις, πιο επιφανειακή κάλυψη της ύλης. Η επιλογή των βιβλίων από τον Σύλλογο Διδασκόντων αυτόματα θα λειτουργεί και σαν στοιχείο χαρακτηρισμού και κατάταξης του σχολείου. Κάτι που έχει συμβεί στο Αγγλοσαξωνικό Σύστημα, το οποίο αντιγράφει, όπως είναι γνωστό, πιστά η κυβέρνηση σε όλα τα επίπεδα.

5)  Μιλά το ΥΠΑΙΘΑ για στροφή στα Προσδοκώμενα Μαθησιακά Αποτελέσματα, για απομάκρυνση από το άγχος κάλυψης μιας αχανούς ύλης και την ίδια ώρα:

- επιμένει στην Τράπεζα Θεμάτων, που αποτελεί την επιτομή της λογικής  «κυνηγάω όπως-όπως την ύλη και όποιος κατάλαβε-κατάλαβε», παρά τις διαχρονικές αντιδράσεις γονιών-μαθητών-εκπαιδευτικών.

- ετοιμάζει το εθνικό απολυτήριο, δηλαδή την αύξηση των εξετάσεων, από την Α΄Λυκείου και για 3 χρονιές, όπου κάθε βαθμός μετράει (και κάθε λάθος κοστίζει) για την εισαγωγή σε ΑΕΙ, με ενιαία θέματα από Τράπεζα Θεμάτων σε εθνικό ή περιφερειακό επίπεδο… Δηλαδή για πανελλαδικού τύπου εξετάσεις από την Α’ Λυκείου...

6)    «Είναι πολλά τα λεφτά Άρη…». Εκτός των παραπάνω, πρόκειται για ωμή και προκλητική στήριξη της κερδοφορίας φροντιστηριαρχών, εκδοτικών οίκων, συγγραφικών ομάδων, που ήδη έχουν κατακλύσει το εμπόριο με βοηθήματα.

Η πραγματικότητα ήδη βοά… Αυτά αναβαθμίζονται και μπαίνουν πλέον επίσημα και στη Δημόσια Εκπαίδευση. Κάποιοι, εκτός από φροντιστήρια, εκτός από βοηθήματα, θα διαθέτουν πλέον και δικά τους σχολικά εγχειρίδια, ανοίγοντας ταυτόχρονα πολύ επικίνδυνους δρόμους (ακόμα και να προσπαθούν να δελεάσουν εκπαιδευτικούς για να επιλέγουν το βιβλίο τους)! Έχουν λάβει μάλιστα πακτωλό κρατικού χρήματος για τον σκοπό αυτό, από τη φορολογία των εργαζομένων.

Συναδέλφισσες, συνάδελφοι,

Είναι σαφές σε όλο τον κλάδο και σε μεγάλο τμήμα της κοινωνίας ότι τα σημερινά βιβλία είναι παρωχημένα, σε πολλές περιπτώσεις ξεπερασμένα και με περιεχόμενο επιστημονικά αμφισβητήσιμο. Έχουν μάλιστα επιφέρει αρνητικές έως και ολέθριες συνέπειες στη συνολική μορφωτική συγκρότηση πολλών γενιών μαθητών. Απαιτούνται νέα, στη βάση των σημερινών εξελίξεων και δυνατοτήτων της επιστήμης και της τεχνολογίας που θα εξασφαλίζουν ουσιαστική - πολύπλευρη γνώση για όλους τους μαθητές, με ενιαίο τρόπο, για όλη την Ελλάδα, ανεξάρτητα από το οικονομικό και κοινωνικό υπόβαθρο της κάθε οικογένειας, αλλά και της κάθε περιοχής που εδρεύει το σχολείο.

Οι απαντήσεις στα σύγχρονα, πιεστικά, ανελαστικά προβλήματα που απασχολούν τον εκπαιδευτικό κόσμο, τη λαϊκή οικογένεια, δεν μπορεί να είναι λύσεις που και στο παρελθόν έχουν πλήρως αποτύχει, ούτε και αντιγραφές από εκπαιδευτικά συστήματα άλλων χωρών που οδηγούν σε απόλυτη υποβάθμιση του επιπέδου σπουδών, σε ακόμα πιο σκληρό διαχωρισμό και στην πλήρη απαξίωση της μορφωτικής –παιδαγωγικής λειτουργίας του σχολείου.

Η οργανωμένη απάντησή μας σ’ αυτούς τους σχεδιασμούς είναι η ενίσχυση του αγώνα και της διεκδίκησης για:

Ø Σύγχρονα Αναλυτικά Προγράμματα, στη βάση των σημερινών εξελίξεων και δυνατοτήτων της επιστήμης και της τεχνολογίας που θα εξασφαλίζουν ουσιαστική- πολύπλευρη γνώση για όλους τους μαθητές χωρίς διακρίσεις και αποκλεισμούς.

Ø Διδακτικά βιβλία που θα ανταποκρίνονται στις σημερινές μορφωτικές ανάγκες των μαθητών μας, που θα βοηθούν το νέο άνθρωπο στην πλήρη κατανόηση του κόσμου που τον περιβάλλει, θα του δίνουν γνώσεις και εφόδια για την ερμηνεία της κοινωνικής και ιστορικής πραγματικότητας και την εξέλιξή της.

Ø Σύγχρονο, συμπληρωματικό ψηφιακό υλικό στην υπηρεσία του εκπαιδευτικού για την κάλυψη της ύλης με επάρκεια.

Υ.Γ. 1. Μόνο σαν ειρωνεία θα μπορούσαν να εκληφθούν τα κυβερνητικά μέτρα για μείωση της χρήσης κινητών και οθονών στους μαθητές, με τις ψηφιακές δραστηριότητες (τα γνωστά QR codes που αποτελούν γενικά ένα σημαντικό και χρήσιμο εργαλείο) που κατακλύζουν κυριολεκτικά κάθε σελίδα των νέων σχολικών εγχειριδίων, αναγκάζοντας ουσιαστικά τον μαθητή να είναι διαρκώς με ένα κινητό και ένα τάμπλετ για να «σαρώνει».

Y.Γ.2. Σε κάποια από τα νέα εγχειρίδια η συγγραφική ομάδα αποτελείται από συμβούλους-«αξιολογητές». Αναρωτιόμαστε πώς θα «επιλέξουν» οι συνάδελφοι βιβλίο, σκεπτόμενοι την μελλοντική τους «αξιολόγηση»!! Ούτε τα προσχήματα δεν τηρούνται από την Κυβέρνηση και το ΥΠΑΙΘΑ.

Υ.Γ. 3. Το αμέσως επόμενο διάστημα θα επανέλθουμε στο θέμα του περιεχόμενου των πρώτων βιβλίων που έχουν δει το φως της δημοσιότητας γιατί ήδη αρχίζουν να καταγράφονται σοβαρές παρατηρήσεις που είναι χρήσιμο να αναδειχθούν και να συζητηθούν εντός της εκπαιδευτικής κοινότητας.